Geschiedenis

‘Het wachtershuis’aan den molenweg’

Voor een boerderij staat een rijtje soldaten. Het stel lijkt instructies van een officier te krijgen. Een paar meter verderop, bij de huisdeur, zien we een andere militair op wacht, het geweer aan de schouder. Behalve die zes personen is er op de tekening niemand te zien. De kruiwagen op het erf staat er, alsof hij zojuist is achtergelaten. Men zou haast denken dat de bewoners naar binnen gecommandeerd zijn, omdat de vijand op komst is.

In maart 1831, toen kapitein Daniël Gevers de waterverftekening maakte, was de situatie misschien wel zo. Tot dan toe had hij met zijn manschappen in Etten enkele vrij rustige maanden meegemaakt, althans wat de Belgen betrof. Bij de burgemeester van Etten kwam gedurende de eerste maanden van 1831 een brief binnen waarin sprake is van ontevredenheid over inkwartiering. De afzender, P. van der Grient, was waarschijnlijk geen boer en geen doorsnee-Ettenaar.

Voor de meeste mensen was het ondoenlijk zo’n brief te ‘schrijven, omdat maar weinigen die kunst machtig waren. In maart 1831 echter hebben sommigen een andere uitlaatklep voor hun onvrede gevonden. Er kwamen toen kleine groepjes Belgen in het dorp en bij dezen vonden zij vanzelfsprekend een gewillig oor voor hun klachten over de Hollandse soldaten. De Belgen van hun kant beloofden dat er goed gedisciplineerde troepen gestuurd  zouden worden om de Ettenaren tegen schending van lijf en goed te beschermen. Kapitein Gevers moet lucht hebben gekregen van deze snode plannen en zal zijn soldaten tijdig in staat van paraatheid hebben gebracht.

De ‘Wacht aan den Molenweg’ was dus geen overbodige luxe. De plaats van deze wacht was trouwens slim gekozen: vrijwel bij het eerste huis links voor wie vanuit de richting Moleneind de dorpskom van Etten naderde, precies waar de Molenweg een bocht naar rechts maakte. Die bocht in de Bisschopsmolenstraat  is er nu nog. En de boerderij van het plaatje ook, zij het gedeeltelijk.

Een nauwkeurige bestudering van de tekening geeft spoedig zekerheid over de precieze plaats van de boerderij. Gevers heeft ons immers een groot plezier gedaan door aan de linkerkant heel vaag de kerktoren van Etten te tekenen. Ervan uitgaande dat de kapitein vrij nauwkeurig te werk ging, kan men met het plaatje in de hand de Bisschopsmolenstraat doorwandelen, totdat de toren precies zó in het vizier staat.

Uiteindelijk komt men dan terecht op het Grauwe polder voetpad. Bovendien was via het archief de naam van de eigenaar der boerderij in 1831 te achterhalen: Hendrik Simons, zilversmid te Breda. Zo te zien woonde deze niet zelf op de boerderij, maar had hij het bedrijf verpacht. Jammer genoeg was de naam van de pachtersfamilie, die de boerderij feitelijk bewoonde, niet te achterhalen.